Khi tìm đối tác quốc tế, cách thường dùng là nghĩ tới những tên mình đã nghe — thường là các nhóm lớn, nổi tiếng, và đang có rất nhiều lời mời hợp tác.
Cách này bỏ qua phần lớn các nhóm phù hợp hơn: nhỏ hơn, đang hoạt động mạnh trong đúng hướng hẹp của bạn, và có thời gian cho một hợp tác mới.
Dữ liệu công bố tìm ra nhóm đó, và việc tra cứu mất khoảng một buổi.
Bốn cách tra
Từ các bài bạn đã đọc kỹ. Lấy năm tới mười bài gần nhất mà bạn thấy thật sự liên quan, ghi tác giả liên hệ và nơi công tác. Đây là danh sách khởi đầu tốt nhất vì nó dựa trên đánh giá chuyên môn của chính bạn.
Từ danh mục tài liệu tham khảo của các bài đó — các tên xuất hiện lặp lại là những nhóm nền của hướng này.
Từ các bài trích dẫn một công trình nền trong hướng của bạn, lọc theo hai ba năm gần nhất. Cách này tìm ra ai đang tiếp nối, khác với ai đã làm.
Từ hồ sơ của một người bạn nhắm tới — xem họ hợp tác với ai, và nhóm cộng sự đó thường là một mạng lưới đáng biết.
Với mỗi cách, ghi lại thành một bảng: tên nhóm, nơi công tác, hướng cụ thể, và bài nào làm bạn chú ý.
Đọc được gì từ dữ liệu
Nhóm có đang hoạt động không. Kiểm bài mới nhất của họ. Một nhóm không công bố gì trong ba năm có thể đã chuyển hướng, đã giải thể, hoặc người chủ trì đã nghỉ.
Đây là kiểm đầu tiên nên làm và nó loại được nhiều tên trong danh sách.
Nhóm có hợp tác quốc tế không. Xem địa chỉ của các đồng tác giả. Nhóm đã từng hợp tác với các nước khác thường có quy trình sẵn và dễ tiếp nhận hơn nhóm chưa bao giờ làm.
Họ đang hợp tác với ai. Nếu họ đã có đối tác ở một nước có điều kiện tương tự mình, hỏi được cả về kinh nghiệm đó.
Quy mô nhóm. Số tác giả lặp lại qua các bài cho biết nhóm lớn hay nhỏ. Nhóm nhỏ thường phản hồi nhanh hơn và dành thời gian nhiều hơn cho một hợp tác mới.
Có người trẻ đang lên không. Các bài gần đây có tác giả đầu là người mới thì nhóm đang có nghiên cứu sinh và postdoc — nghĩa là có người làm việc thực tế.
Nhóm ở mức nào thì phù hợp
Đây là điểm quan trọng và hay bị bỏ qua.
Các nhóm rất lớn và rất nổi tiếng nhận nhiều lời mời, đã có mạng lưới đầy đủ, và một hợp tác mới với nhóm chưa quen thường không nằm trong ưu tiên của họ.
Các nhóm ở mức giữa — có công bố đều, có đề tài, nhưng chưa quá tải — thường là lựa chọn tốt hơn: họ có động lực mở rộng, có thời gian, và một hợp tác với họ cho bạn vai trò lớn hơn.
Và trong chính nhóm lớn, người đáng tiếp cận thường không phải người đứng đầu mà là một thành viên đang xây nhóm riêng — họ có chuyên môn của nhóm lớn và có nhu cầu hợp tác thật.
Kiểm mức độ tương thích
Sau khi có danh sách năm bảy nhóm, kiểm bốn điều trước khi liên hệ:
Hướng của họ có bổ sung cho mình không — hay là làm cùng một thứ. Hợp tác có giá trị nhất khi mỗi bên có phần bên kia không có.
Họ có cần thứ mình có không. Với nhóm ở Việt Nam, thứ đó thường là: khả năng tiếp cận một bối cảnh, một quần thể, một hệ sinh thái, hoặc một loại dữ liệu không có ở nơi khác. Xác định rõ điều này trước khi viết thư.
Nguồn tài trợ. Xem phần lời cảm ơn trong các bài của họ — nó cho biết họ xin từ những quỹ nào, và quỹ nào trong đó có chương trình hợp tác quốc tế.
Ngôn ngữ và múi giờ — không quyết định nhưng ảnh hưởng tới nhịp làm việc.
Những gì dữ liệu không nói
Ba thứ quan trọng mà không tra cứu nào cho biết:
Họ có dễ làm việc cùng không. Chỉ biết được qua người đã từng hợp tác với họ — và đây là lý do nên hỏi quanh trước khi cam kết sâu.
Họ có thời gian không. Một nhóm công bố nhiều có thể đang rất quá tải.
Cơ sở của họ có thủ tục thế nào với hợp tác quốc tế — nhanh hay chậm, dễ hay khó.
Ba điều này hỏi được trong lần trao đổi đầu, và nên hỏi.
Một lưu ý khi đọc các chỉ số
Các con số về công bố và trích dẫn khác nhau rất nhiều giữa các lĩnh vực, nên chỉ so trong cùng lĩnh vực.
Và một nhóm có chỉ số cao không đương nhiên là đối tác tốt: chỉ số đo mức độ được biết tới, không đo mức độ sẵn sàng hợp tác hay sự phù hợp với việc bạn muốn làm.
Cách dùng đúng: dùng dữ liệu để tìm ra các nhóm đáng xem, rồi đánh giá từng nhóm bằng việc đọc bài của họ và bằng trao đổi trực tiếp. Dữ liệu là bước sàng, không phải bước quyết định.
Tra cứu thế nào để tìm nhóm phù hợp?
Từ các bài bạn đã đọc kỹ, từ danh mục tài liệu tham khảo của chúng, từ các bài trích dẫn một công trình nền trong ba năm gần đây, và từ mạng lưới đồng tác giả của người bạn nhắm tới.
Kiểm đầu tiên nên làm là gì?
Nhóm có đang hoạt động không — một nhóm không công bố gì trong ba năm có thể đã chuyển hướng hoặc người chủ trì đã nghỉ.
Nhóm ở mức nào thì phù hợp nhất?
Nhóm ở mức giữa — công bố đều, có đề tài, chưa quá tải — thường tốt hơn nhóm rất lớn vốn đã có mạng lưới đầy đủ.
Dữ liệu không cho biết điều gì?
Họ có dễ làm việc cùng không, có thời gian không, và cơ sở của họ xử lý thủ tục hợp tác quốc tế nhanh hay chậm.
